Fikcyjne samozatrudnienie to sytuacja, w której osoba jest formalnie zarejestrowana jako samozatrudniona, ale w praktyce wykonuje pracę na warunkach podobnych do etatowego pracownika — bez umowy o pracę.
Czym jest fikcyjne samozatrudnienie?
Od 1 stycznia 2025 roku Belastingdienst wprowadza pełne egzekwowanie przepisów dotyczących schijnzelfstandigheid (fikcyjnego samozatrudnienia). Przepisy te zostały uchwalone w 2016 roku jako Wet DBA (Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties), ale napotkały trudności we wdrożeniu i na pewien czas zawieszono ich egzekwowanie.
Jak uniknąć fikcyjnego samozatrudnienia?
Aby uniknąć uznania samozatrudnienia za fikcyjne, przedsiębiorcy powinni przestrzegać kilku zasad:
- Współpraca z wieloma klientami — Praca na rzecz różnych zleceniodawców pokazuje, że nie jesteś finansowo uzależniony od jednego klienta
- Posiadanie własnych narzędzi i materiałów — Korzystanie z własnych zasobów świadczy o większej niezależności zawodowej
- Samodzielne podejmowanie decyzji — Jako przedsiębiorca powinieneś mieć kontrolę nad organizacją swojej pracy, miejscem, czasem i metodami wykonania zlecenia
- Ryzyko finansowe — Osoba samozatrudniona ponosi odpowiedzialność za efekty swojej pracy i ryzyko finansowe
Konsekwencje dla firm
Jeśli Belastingdienst uzna, że firma współpracuje z osobą samozatrudnioną w ramach fikcyjnego samozatrudnienia, może zostać ukarana grzywną oraz obciążona zaległymi składkami na ubezpieczenie społeczne do 5 lat wstecz (jednak kara będzie dotyczyć tylko okresu po 1 stycznia 2025 roku).
Dla samozatrudnionego konsekwencje obejmują:
- Korekta dochodów
- Utrata ulg podatkowych (w tym ulgi dla przedsiębiorców i zwolnienia dla MSP)
- Obowiązek zapłacenia zaległych podatków
- Możliwość rezygnacji zleceniodawcy z dalszej współpracy
Warto podkreślić, że przez pierwszy rok obowiązywania nowych przepisów przewidziano okres przejściowy — firmy nie będą karane, jeśli udowodnią, że podejmują działania mające na celu rozwiązanie problemu fikcyjnego samozatrudnienia.
Podsumowanie
Nowe przepisy mają na celu usprawnienie systemu samozatrudnienia i zapobieganie nadużyciom. Aby uniknąć kar, należy przestrzegać przepisów dotyczących umów o świadczenie usług, zadbać o elastyczność współpracy i odpowiednią dokumentację. Warto skonsultować się z doradcą podatkowym.
Masz pytania?
Nie wiesz, czy Twoja współpraca spełnia kryteria?
Napisz do nas — pomożemy ocenić sytuację i zaproponować bezpieczne rozwiązanie.